به گزارش کردپرس، در حالی که سوریه وارد مرحله‌ای تازه از بازسازی ساختار سیاسی پس از سقوط حکومت بشار اسد شده است، انتظار می‌رود انتخابات غیرمستقیم پارلمانی به‌زودی در آخرین مناطق تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) برگزار شود. با این حال، جزئیات مربوط به تقسیم کرسی‌ها و توافق‌های پشت‌پرده میان بازیگران سیاسی، از هم‌اکنون موجی از انتقاد و نارضایتی را در میان احزاب کُرد سوریه برانگیخته است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، از مجموع ۱۵ کرسی استان حسکه، ۱۰ کرسی از طریق انتخابات تعیین خواهد شد و پنج کرسی دیگر مستقیماً توسط احمد الشرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه، منصوب می‌شود. در میان این ۱۰ کرسی انتخابی، تنها چهار کرسی برای کُردها در نظر گرفته شده است؛ دو کرسی برای حزب اتحاد دموکراتیک (PYD)، شاخه سیاسی SDF و دو کرسی برای شورای میهنی کُردهای سوریه (ENKS)، ائتلافی از احزاب کُرد مورد حمایت مسعود بارزانی، رهبر اقلیم کردستان عراق.

این تقسیم‌بندی با واکنش منفی بخش قابل‌توجهی از جریان‌های سیاسی کُرد روبه‌رو شده است. ده حزب کُرد سوری در بیانیه‌ای مشترک، دولت موقت سوریه را به حذف عمدی دیگر نیروهای کُردی متهم کرده و اعلام کرده‌اند که سهم تعیین‌شده برای کُردها بسیار کمتر از وزن واقعی جمعیتی و سیاسی آنان در سوریه است.

مهندسی سیاسی برای جلوگیری از اکثریت کُردها

تحلیل توزیع کرسی‌ها نشان می‌دهد که ساختار انتخابات به‌گونه‌ای طراحی شده که کُردها حتی در مناطقی با اکثریت جمعیت کُرد نیز نتوانند به اکثریت سیاسی دست پیدا کنند. در حسکه، که مهم‌ترین مرکز جمعیتی کُردها در سوریه محسوب می‌شود، سهم کُردها تنها ۴۰ درصد کرسی‌هاست؛ مسئله‌ای که از نگاه بسیاری از ناظران، بخشی از سیاست حساب‌شده دولت مرکزی برای جلوگیری از شکل‌گیری قدرت منطقه‌ای مستقل کُردها به شمار می‌رود.

در کوبانی نیز، جایی که رقابت بر سر دو کرسی پارلمان در جریان است، انتظار می‌رود تقسیم کرسی‌ها بر اساس موازنه قومی انجام شود؛ به این معنا که یک کرسی به نماینده‌ای عرب و کرسی دیگر به نماینده‌ای کُرد برسد. این در حالی است که ساختار جمعیتی زیرمناطق اطراف کوبانی به‌گونه‌ای است که عرب‌ها در برخی نواحی اکثریت دارند و همین موضوع در محاسبات انتخاباتی لحاظ شده است.

در مقابل، عفرین که انتخابات آن پیش‌تر برگزار شده، شاهد پیروزی کامل نامزدهای کُرد بود و هر سه کرسی این منطقه به کُردها رسید. یکی از این نمایندگان نیز عضو حزب دموکرات کُردستان سوریه (KDP-S) است؛ حزبی نزدیک به جریان بارزانی.

با وجود این، بسیاری از فعالان سیاسی کُرد معتقدند موفقیت در عفرین بیشتر جنبه نمادین دارد و تغییری واقعی در موازنه قدرت ایجاد نمی‌کند.

ادامه همان بحران ساختاری

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که تحلیلگران پیش‌تر نیز هشدار داده بودند مشکل اصلی انتخابات سوریه صرفاً به شفافیت یا نحوه برگزاری آن مربوط نمی‌شود، بلکه ریشه در ساختار سیاسی جدید کشور دارد.

طبق برآوردهای موجود، گروه‌های کُرد — چه نزدیک به SDF و چه مستقل — در بهترین حالت می‌توانند حدود ۱۵ تا ۱۷ کرسی از مجموع ۲۱۰ کرسی پارلمان سوریه را به دست آورند؛ یعنی حدود ۷ درصد کل کرسی‌ها. استان سویداء، مرکز اصلی جمعیت دروزی سوریه، نیز تنها سه کرسی در پارلمان خواهد داشت که معادل حدود ۱.۵ درصد کل کرسی‌هاست.

در چنین ساختاری، کُردها و دروزی‌ها عملاً به اقلیت‌هایی کم‌اثر در پارلمان تبدیل می‌شوند؛ آن هم در شرایطی که خود پارلمان نیز فعلاً اختیارات محدودی در برابر ریاست‌جمهوری دارد و نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور ایفا نمی‌کند.

کُردهای سوریه معتقدند مشارکت در ساختار فعلی، عملاً به معنای واگذاری بخشی از قدرت واقعی و میدانی در برابر حضوری محدود و نمادین در دمشق خواهد بود. دروزی‌های سویداء نیز نگرانی مشابهی دارند و بیم آن دارند که مشارکت در روند سیاسی موجود، تنها به مشروعیت‌بخشی به ساختاری منجر شود که در آن نقش حاشیه‌ای خواهند داشت.

پیشنهاد تغییر مدل حکمرانی

در شرایط کنونی، برخی تحلیلگران ایجاد یک نظام دو مجلسی را راه‌حلی برای کاهش تنش‌های قومی و منطقه‌ای در سوریه می‌دانند. در این مدل، یک مجلس بر اساس جمعیت و انتخابات سراسری تشکیل می‌شود و در کنار آن، مجلسی شبیه سنا ایجاد خواهد شد که در آن مناطق و اقلیت‌های قومی و مذهبی سهم تضمین‌شده‌ای داشته باشند.

حامیان این طرح معتقدند تنها از طریق چنین تضمین‌هایی می‌توان کُردها، دروزی‌ها و دیگر گروه‌های محلی را به مشارکت واقعی در ساختار سیاسی سوریه ترغیب کرد.

در غیر این صورت، به باور بسیاری از کارشناسان، انتخابات پارلمانی جدید نه‌تنها به حل بحران سیاسی سوریه کمکی نخواهد کرد، بلکه ممکن است شکاف‌های موجود میان دمشق و نیروهای محلی را عمیق‌تر کند.

منبع: نشنال کانتست