به گزارش کردپرس، مرال دانیش بشتاش، رئیس مشترک کنگره دموکراتیک خلقها (HDK)*، با انتقاد از موضع کمیته وزیران شورای اروپا درباره «حق امید»، خواستار افزایش فشارهای سیاسی بر ترکیه برای اجرای رأی دادگاه حقوق بشر اروپا شد و تأکید کرد که به رسمیت شناختن جایگاه حقوقی عبدالله اوجالان برای پیشبرد روند حل مسئله کُرد ضروری است.
با گذشت ۱۲ سال از رأی دادگاه حقوق بشر اروپا مبنی بر نقض حقوق عبدالله اوجالان در ارتباط با محکومیت او به حبس ابد مشدد بدون امکان آزادی مشروط، هنوز هیچ تغییری در قوانین داخلی ترکیه برای اجرای این رأی صورت نگرفته است. در همین حال، نگاهها به کمیته وزیران شورای اروپا دوخته شده؛ نهادی که مسئول نظارت بر اجرای آرای دادگاه حقوق بشر اروپا است.
کمیته وزیران در نشست ماه ژوئن خود، موضوع اجرای رأی مربوط به «حق امید» را در دستور کار قرار نداد. همچنین اعلام شده است که این پرونده در نشست سپتامبر نیز بررسی نخواهد شد و هنوز مشخص نیست که آیا در نشست سال ۲۰۲۷ به آن رسیدگی خواهد شد یا خیر.
مرال دانیش بشتاش، رئیس مشترک کنگره دموکراتیک خلقها (HDK) و حقوقدان کارکشته کُرد، در گفتگو با مزوپوتامیا، با ارزیابی این وضعیت، از ادامه بیعملی ترکیه و رویکرد کمیته وزیران شورای اروپا انتقاد کرد.
کمیته وزیران باید بر اجرای رأی نظارت کند
بشتاش با اشاره به اینکه ترکیه از امضاکنندگان کنوانسیون اروپایی حقوق بشر (ECHR) است، گفت با وجود پذیرش تعهدات این کنوانسیون، دولت ترکیه در اجرای برخی از آرای دادگاه حقوق بشر اروپا به دلایل سیاسی مقاومت میکند.
وی اظهار داشت: «یکی از این موارد، رأی دادگاه حقوق بشر اروپا درباره به رسمیت شناختن "حق امید" برای آقای اوجالان است. با وجود گذشت سالها، هنوز هیچ اقدامی در حقوق داخلی ترکیه انجام نشده است. کمیته وزیران پیشتر این موضوع را بررسی کرده و برای اصلاح قوانین به ترکیه مهلت داده بود، اما در این مدت هیچ گامی برداشته نشد.»
بشتاش افزود: «کمیته وزیران بین ۹ تا ۱۱ ژوئن تشکیل جلسه داد، زیرا پرونده اکنون وارد مرحلهای شده که حتی میتواند به اعمال تحریمهایی تا حد تعلیق عضویت ترکیه منجر شود.»
او همچنین از اینکه کمیته وزیران در آخرین نشست خود این موضوع را در دستور کار قرار نداد، انتقاد کرد و گفت: «صرف صدور رأی کافی نیست، بلکه باید اجرای آن نیز پیگیری شود. لازم است بر اجرای این تصمیم نظارت شود و از نظر سیاسی نیز بر ترکیه فشار وارد شود.»
او با اشاره به تأثیر ملاحظات سیاسی و ژئوپلیتیکی بر تصمیمهای بینالمللی افزود: «متأسفانه روابط بینالمللی بر پایه منافع شکل گرفته است. از این رو، در قبال ترکیه رویکردی مثبت وجود دارد. مسئله جلوگیری از ورود مهاجران سوری به اروپا سالهاست که یکی از محورهای روابط اروپا و ترکیه است. همانطور که ما ترکیه را به سیاسی کردن تصمیمات متهم میکنیم، همین رویکرد در عرصه بینالمللی نیز دیده میشود. به همین دلیل معتقدم کمیته وزیران باید بر اجرای تصمیمات خود نظارت فعال داشته باشد و ترکیه را برای اجرای آنها تحت فشار قرار دهد.»
«حق امید باید در قانون گنجانده شود»
بشتاش با تأکید بر اینکه «حق امید» در حقوق بینالملل یک اصل الزامآور است، گفت: «در حقوق، درباره این حق گفته نمیشود که "قابل اجراست"، بلکه اجرای آن الزامی است. در ترکیه مجازات حبس ابد مشدد وجود دارد و تنها آقای اوجالان نیست که به این مجازات محکوم شده، بلکه هزاران زندانی دیگر نیز با همین حکم در زندان هستند. این مجازات به معنای آن است که فرد هیچگاه امکان آزادی نخواهد داشت. این در واقع نوعی مجازات اعدام بدون نام است. بنابراین، "حق امید" باید هرچه سریعتر در قوانین ترکیه تعریف و تضمین شود.» او همچنین تأکید کرد که ترکیه بدون نیاز به هرگونه اخطار یا فشار خارجی، موظف به اجرای این حق است.
بشتاش گفت: «ترکیه با عضویت در کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، اجرای مفاد آن را نیز پذیرفته است. ضرورتی ندارد که افراد حتماً شکایت کنند، رأی صادر شود و پرونده به کمیته وزیران برسد. اما اکنون نه تنها رأی صادر و قطعی شده، بلکه همه مراحل اعتراض نیز پایان یافته و پرونده به کمیته وزیران ارجاع شده است. در چنین شرایطی، ترکیه نباید منتظر تصمیم این کمیته بماند، بلکه باید برای شهروندان خود این اصلاحات را انجام دهد.»
به رسمیت شناختن جایگاه اوجالان برای موفقیت روند صلح ضروری است
رئیس مشترک HDK با اشاره به نقش عبدالله اوجالان در روند حل مسئله کُرد گفت: «آقای اوجالان هم رهبر یک ملت است و هم یکی از مهمترین بازیگران سیاسی در مسیر تحقق صلح. ایفای نقش او در روند حل مسئله کُرد، نه تنها برای مردم کُرد، بلکه برای همه ملتهای ساکن ترکیه یک فرصت مهم به شمار میرود.»
بشتاش در ادامه از نحوه پرداختن رسانههای نزدیک به دولت و بخشی از مخالفان به اوجالان نیز انتقاد کرد و گفت: «از یک سو گفته میشود که او باید روند را پیش ببرد و حتی یکی از شرکای ائتلاف جمهور او را هماهنگکننده سیاسی این روند معرفی میکند، اما از سوی دیگر، رسانهها همچنان از ادبیاتی تفرقهافکن و طردکننده علیه او استفاده میکنند. این یک تناقض آشکار است و هیچ توجیهی ندارد. اگر واقعاً ارادهای برای حل مسئله وجود دارد، باید با صداقت عمل شود.»
وی در پایان تأکید کرد: «به رسمیت شناختن جایگاه حقوقی آقای اوجالان و ایجاد بستر قانونی برای این جایگاه، از الزامات قطعی حفظ و موفقیت این روند است و نمیتوان خلاف آن را تصور کرد.»
*این سازمان به عنوان اتاق فکر احزاب کردی به ویژه HDP و دم پارتی است
نظر شما