به گزارش کردپرس، عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌. ک‌. ک)، پس از فراخوان تاریخی خود در ۲۷ فوریه ۲۰۲۵ برای پایان مبارزه مسلحانه و حرکت به سوی راه‌حل سیاسی، مفهومی تازه به نام ادغام دموکراتیک را در مرکز اندیشه سیاسی خود قرار داده استگگگگ. مفهومی که به گفته او نه به معنای تسلیم در برابر نظم موجود، بلکه تلاشی برای ایجاد شکلی جدید از سیاست، جامعه و همزیستی فراتر از دولت-ملت است.
این تحول فکری، که پس از اعلام انحلال رسمی پ‌ک‌ک در مه ۲۰۲۵ و آغاز فعالیت آن تحت عنوان جدید «جنبش آپویی» برجسته‌تر شد، اکنون به محور اصلی بحث‌ها درباره آینده مسئله کُردها در ترکیه و حتی چشم‌انداز نظم سیاسی خاورمیانه تبدیل شده است.
از مبارزه مسلحانه تا «آغاز یک واقعیت سیاسی جدید»
اوجالان در پیام فوریه ۲۰۲۵ خود، با مرور شرایط تاریخی شکل‌گیری پ‌ک‌ک — از جنگ سرد و انکار هویت کُردی تا بسته بودن مسیرهای سیاست دموکراتیک — تأکید کرد که تغییرات ژئوپلیتیک و کاهش نسبی سیاست‌های انکار هویت کُردی، اکنون شکل تازه‌ای از مبارزه سیاسی را ضروری کرده است.
بر همین اساس، او خواستار زمین گذاشتن سلاح و انحلال پ‌ک‌ک شد؛ روندی که با اعلام آتش‌بس یک‌جانبه، تصمیم رسمی انحلال حزب و مراسم نمادین سوزاندن سلاح‌ها در تابستان ۲۰۲۵ همراه شد.
با این حال، به باور اوجالان، پایان مبارزه مسلحانه به معنای پایان جنبش نیست، بلکه «آغاز یک واقعیت سیاسی جدید» است؛ واقعیتی که در آن، مبارزه سیاسی باید از طریق جامعه مدنی، شوراها، نهادهای خودگردان و اشکال دموکراتیک سازمان‌یابی ادامه پیدا کند.
«ادغام دموکراتیک»؛ فراتر از جذب در نظام موجود
جوست یونگردن، پژوهشگر هلندی و استاد مطالعات توسعه و جامعه در دانشگاه واخنینگن، در مقاله‌ای مفصل توضیح می‌دهد که مفهوم «ادغام دموکراتیک» در اندیشه اوجالان، ادامه منطقی سه مفهوم پیشین اوست:
«خودگردانی دموکراتیک»
«کنفدرالیسم دموکراتیک»
«جمهوری دموکراتیک»
به گفته او، اوجالان اکنون تلاش می‌کند این سه ایده را در قالب پروژه‌ای واحد بازتعریف کند؛ پروژه‌ای که بر ایجاد فضایی باز برای «خودبیانگری» و «خودسازمان‌دهی» گروه‌های مختلف اجتماعی استوار است.
در این نگاه، ادغام دموکراتیک به معنای ادغام در ساختار موجود دولت ترکیه نیست؛ بلکه دعوتی است برای ایجاد سیاستی مستقل از دولت و حتی فراتر از دولت.
تفاوت راهبرد جدید اوجالان
یونگردن معتقد است تفاوت اصلی مرحله کنونی نه در خودِ چشم‌انداز سیاسی اوجالان، بلکه در شیوه پیگیری آن نهفته است.
در روندهای پیشین صلح، اقدامات پ‌ک‌ک معمولاً مشروط به گام‌های متقابل دولت ترکیه بود. اما این بار، اوجالان پایان مبارزه مسلحانه را نه نتیجه توافق سیاسی، بلکه نقطه آغاز فرآیند سیاسی جدید معرفی کرده است.
به عبارت دیگر، انحلال پ‌ک‌ک از نگاه او یک «اقدام یک‌جانبه» برای باز کردن مسیر سیاست دموکراتیک است، نه معامله‌ای مبتنی بر امتیازگیری فوری از دولت.
تردید کُردها و روایت «ترکیه بدون ترور»
با وجود این، بخش مهمی از جامعه کُرد نسبت به این روند با تردید نگاه می‌کند. دلیل اصلی این تردید، نبودِ گام‌های ملموس از سوی دولت ترکیه است؛ دولتی که دهه‌ها بر انکار هویت کُردی بنا شده بود.
در همین حال، حزب عدالت و توسعه و حزب حرکت ملی‌گرا، روند جاری را عمدتاً در قالب پروژه «ترکیه بدون ترور» تعریف می‌کنند؛ روایتی که عملاً مسئله کُردها را به وجود یا عدم وجود پ‌ک‌ک تقلیل می‌دهد.
این شکاف میان امتیازدهی کُردها و محدود بودن تعهدات سیاسی دولت، باعث شده بسیاری از کُردها نسبت به امکان دستیابی به یک راه‌حل واقعی دموکراتیک بدبین باشند.
نظریه اوجالان درباره دولت و جامعه
اوجالان در مانیفست جدید خود که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده، تاریخ را بر پایه تضاد دائمی میان «دولت» و «اشکال جمعی سازمان اجتماعی» تفسیر می‌کند.
از نگاه او، دولت نهادی متمرکز است که سلسله‌مراتب قدرت را در حوزه‌های جنسیت، طبقه و سیاست بازتولید می‌کند. در شکل دولت-ملت مدرن نیز، دولت به ابزاری برای همگون‌سازی هویت‌ها تبدیل می‌شود.
در مقابل، آزادی و حق تعیین سرنوشت نه در دولت، بلکه در «خودسازمان‌دهی دموکراتیک جامعه» قرار دارد.
سوسیالیسمی بدون دولت
اوجالان همچنین تلاش می‌کند مدل تازه‌ای از سوسیالیسم برای قرن بیست‌ویکم ارائه دهد. او شکست سوسیالیسم قرن بیستم را ناشی از «منطق دولت‌گرایانه» آن می‌داند.
در نتیجه، از نظر او سوسیالیسم دیگر نباید با تصرف قدرت دولتی، دیکتاتوری پرولتاریا یا حکومت حزبی تعریف شود؛ بلکه باید بر تنظیم دموکراتیک روابط میان جامعه و نهادهای سیاسی استوار باشد.
او از نظمی جهانی سخن می‌گوید که بر شبکه‌های دموکراتیک غیرمتمرکز بنا شده؛ چیزی که آن را «اتحادیه ملت‌های دموکراتیک» یا «انترناسیونال جمعی» می‌نامد.
خشونت؛ بخشی از منطق دولت
یکی از مهم‌ترین بخش‌های اندیشه جدید اوجالان، تلاش برای دور کردن خشونت از سیاست است.
او معتقد است خشونت صرفاً ابزاری سیاسی نیست، بلکه بخشی از منطق وجودی دولت‌هاست. از همین رو، مبارزه مسلحانه طولانی‌مدت ممکن است همان ساختارهایی را بازتولید کند که قصد نابودی‌شان را دارد.
به همین دلیل، او تحول سیاسی را نه از طریق سرنگونی خشونت‌آمیز، بلکه از مسیر رابطه‌ای مذاکره‌شده میان جامعه خودسازمان‌یافته و ساختارهای موجود دولتی ممکن می‌داند.
بازتعریف شهروندی
در اندیشه جدید اوجالان، شهروندی دیگر صرفاً یک موقعیت حقوقی اعطاشده از سوی دولت نیست.
یونگردن توضیح می‌دهد که جنبش کُردی در ترکیه، از دهه ۱۹۷۰ به بعد، تلاش کرد مفهوم شهروندی را از قالب هویت ترک خارج کند و حق نمایندگی سیاسی کُردها را به رسمیت بشناساند.
این تلاش‌ها بعدها به شکل شوراهای محلی، نهادهای زنان و ساختارهای خودمدیریتی گسترش یافت؛ ساختارهایی که شهروندی را نه از طریق دولت، بلکه از مسیر مشارکت جمعی و سازمان‌دهی اجتماعی تعریف می‌کنند.
هویت؛ ابزار مقاومت، نه ملی‌گرایی
در نگاه اوجالان، هویت کُردی هدف نهایی نیست، بلکه ابزاری برای آشکار کردن روابط سلطه است.
جنبش کُردی، برخلاف بسیاری از جنبش‌های ملی‌گرای قرن بیستم، پروژه تشکیل دولت-ملت کُردی را کنار گذاشته و به سمت نوعی سیاست «پسا-ملی» حرکت کرده است.
به گفته یونگردن، پ‌ک‌ک همچنین با نقد چپ سنتی ترکیه، استدلال می‌کرد که نادیده گرفتن مسئله کُردها به نام «مبارزه طبقاتی»، در عمل بازتولید نوعی ملی‌گرایی ترک‌محور بوده است.
در همین چارچوب، مسئله زنان نیز به بخشی اساسی از پروژه سیاسی جنبش تبدیل شد؛ از طریق ساختارهای مستقل زنان، نظام ریاست مشترک و نظریه «ژنئولوژی».
اوجالان دقیقاً چه می‌خواهد؟
یونگردن در جمع‌بندی مقاله خود می‌نویسد اوجالان به دنبال نظمی است که در آن، هویت کُردی دیگر تهدیدی برای دولت تلقی نشود و همزمان امکان نوعی همزیستی دموکراتیک فراتر از دولت-ملت فراهم شود.
اما تحقق این پروژه با دو چالش اساسی روبه‌روست:
نخست، ادامه رویکرد امنیتی و ملی‌گرایانه دولت ترکیه که می‌تواند دوباره خشونت را به تنها ابزار سیاست تبدیل کند.
و دوم، توانایی واقعی جامعه کُرد و نیروهای سیاسی برای ایجاد نهادهای پایدار خودسازمان‌دهی مانند شوراها، مجامع و ساختارهای دموکراتیک محلی.
به باور این پژوهشگر هلندی، اهمیت اندیشه جدید اوجالان تنها به موفقیت یا شکست روند فعلی صلح محدود نمی‌شود، بلکه به پرسش بزرگ‌تری مربوط است: آیا می‌توان در جهانی فرسوده از ملی‌گرایی، تمرکز قدرت و بحران‌های اقتصادی، شکل تازه‌ای از همزیستی سیاسی خلق کرد؟