به گزارش کردپرس به نقل از نشریه اکاسیمرینی یونان، بر اساس این قطعنامه که توسط دینا تیتوس، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان، ارائه شده، فروش نظامی خارجی (Foreign Military Sale) موتورهای ساخت جنرال الکتریک برای برنامه جنگنده نسل پنجم ترکیه باید متوقف شود. این پیشنهاد فروش از سوی دولت دونالد ترامپ در ۲۴ ژوئن به کنگره اعلام شده و ارزشی بیش از ۷۰۰ میلیون دلار دارد.

این بسته صرفاً شامل تحویل موتور نیست، بلکه انتقال خدمات فنی، داده‌های مهندسی، نصب، یکپارچه‌سازی، اصلاحات فنی، آزمایش، صدور گواهینامه و سایر پشتیبانی‌های لازم برای عملیاتی شدن این موتورها روی جنگنده «کان» را نیز در بر می‌گیرد.

روند قانونی مخالفت با فروش

قطعنامه مخالفت ابزاری قانونی است که به کنگره اجازه می‌دهد پس از اعلام رسمی یک قرارداد تسلیحاتی از سوی دولت، برای متوقف کردن آن اقدام کند. با این حال، صرف ارائه این قطعنامه مانع اجرای قرارداد نمی‌شود.

برای جلوگیری از فروش، این قطعنامه باید به تصویب هر دو مجلس نمایندگان و سنا برسد و سپس یا به امضای رئیس‌جمهور برسد یا در صورت وتوی رئیس‌جمهور، با رأی لازم در کنگره بر وتو غلبه شود.

به نوشته ترکیش مینوت، با توجه به ترکیب فعلی کنگره و نبود مخالفت گسترده دوحزبی با این معامله، ناظران احتمال موفقیت این اقدام را بسیار پایین ارزیابی می‌کنند.

این قطعنامه اکنون برای بررسی به کمیته مربوطه مجلس نمایندگان ارجاع شده است. کنگره نیز تنها ۱۵ روز از زمان اعلام رسمی فروش، یعنی از ۲۴ ژوئن، فرصت دارد درباره آن تصمیم‌گیری کند.

فروش از مسیر دولت آمریکا

متن قطعنامه همچنین روشن می‌کند که این معامله در قالب فروش نظامی خارجی (FMS) انجام می‌شود، نه فروش مستقیم تجاری (DCS)؛ موضوعی که پیش‌تر درباره آن ابهام وجود داشت.

در سازوکار FMS، دولت آمریکا فروشنده رسمی تجهیزات نظامی است. وزارت خارجه آمریکا معامله را تأیید می‌کند و آژانس همکاری امنیتی دفاعی (DSCA) نیز آن را برای بررسی به کنگره اطلاع می‌دهد. پس از طی مراحل قانونی، قرارداد به صورت دولت با دولت میان آمریکا و کشور خریدار نهایی می‌شود.

وزارت خارجه آمریکا در اطلاعیه رسمی خود اعلام کرده بود که این فروش پس از بررسی ملاحظات سیاسی، نظامی، اقتصادی، حقوق بشری و کنترل تسلیحات، قابل تأیید تشخیص داده شده است.

اهمیت موتورهای آمریکایی برای پروژه «کان»

جنگنده «کان» مهم‌ترین پروژه هوافضای نظامی ترکیه برای دستیابی به یک جنگنده بومی نسل پنجم محسوب می‌شود و آنکارا آن را گامی اساسی برای کاهش وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی می‌داند.

با این حال، نسخه‌های اولیه این هواپیما همچنان به موتورهای آمریکایی F110 وابسته خواهند بود تا زمانی که ترکیه بتواند موتور بومی خود را توسعه دهد.

مخالفت لابی‌های یونانی و ارمنی

فروش این موتورها با مخالفت گروه‌های لابی یونانی-آمریکایی و ارمنی-آمریکایی روبه‌رو شده است. این گروه‌ها معتقدند تا زمانی که اختلافات میان واشنگتن و آنکارا بر سر سامانه دفاع هوایی روسی اس-۴۰۰ حل نشده، آمریکا نباید همکاری‌های دفاعی خود با ترکیه را گسترش دهد.

ترکیه در سال ۲۰۱۹ پس از تحویل گرفتن سامانه اس-۴۰۰ از برنامه جنگنده اف-۳۵ کنار گذاشته شد. واشنگتن استدلال کرد که استقرار این سامانه روسی می‌تواند امنیت فناوری‌های پنهانکار جنگنده اف-۳۵ را به خطر اندازد.

خرید اس-۴۰۰ همچنین باعث اعمال تحریم‌های آمریکا علیه ترکیه بر اساس قانون CAATSA شد که همچنان پابرجا هستند.

تلاش برای جلوگیری از بازگشت ترکیه به اف-۳۵

دینا تیتوس پیش از این نیز از رهبران مجلس نمایندگان خواسته بود در برابر هرگونه تلاش دولت ترامپ برای بازگرداندن ترکیه به برنامه اف-۳۵، بدون رعایت الزامات قانونی آمریکا، ایستادگی کنند.

این اقدام پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازگشت ترکیه به برنامه اف-۳۵ گفته بود ممکن است تصمیمی اتخاذ کند که رجب طیب اردوغان را «بسیار خوشحال» کند.

در مقابل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، تأکید کرده است که هرگونه فروش اف-۳۵ به ترکیه مستلزم تصویب کنگره و رعایت کامل قوانین آمریکا خواهد بود.

طبق قوانین فعلی آمریکا، انتقال جنگنده‌های اف-۳۵ به ترکیه تنها در صورتی امکان‌پذیر است که آنکارا دیگر سامانه اس-۴۰۰ را در اختیار نداشته باشد، تعهد دهد دوباره آن را خریداری نخواهد کرد و تأیید کند هیچ تحویل یا همکاری جدیدی مرتبط با این سامانه یا سایر سامانه‌هایی که می‌توانند امنیت تسلیحات آمریکایی را تهدید کنند، انجام نداده است.

ترکیه همواره تأکید کرده که پس از ناکامی در خرید سامانه‌های دفاع هوایی مشابه از متحدان ناتو، ناچار به خرید اس-۴۰۰ از روسیه شده است، اما مقام‌های آمریکایی معتقدند این سامانه می‌تواند امکان جمع‌آوری اطلاعات درباره قابلیت‌های پنهانکاری جنگنده اف-۳۵ را برای مسکو فراهم کند.

اختلاف بر سر فروش موتورهای جنگنده «کان» در شرایطی مطرح شده که آنکارا همزمان در تلاش است پروژه جنگنده بومی خود را پیش ببرد و روابط نظامی با واشنگتن را نیز ترمیم کند.