به گزارش کردپرس، کارگاهی تخصصی در دانشگاه آزاد بروکسل با حضور شماری از پژوهشگران مسائل کردها، به بررسی روند صلح میان دولت ترکیه و پ.ک.ک و مفهوم تازه «ادغام دموکراتیک» در اندیشه عبدالله اوجالان اختصاص یافت. شرکتکنندگان در این نشست، ضمن تحلیل تحولات اخیر در ترکیه و سوریه، درباره این پرسش به بحث پرداختند که آیا «ادغام دموکراتیک» یک تاکتیک برای جلوگیری از نابودی جنبش کردی است یا بخشی از راهبرد بلندمدت اوجالان برای تحقق جامعهای دموکراتیک.
این مباحث در مقالهای با عنوان «ادغام دموکراتیک یا نابودی؟» منتشر شده است. مقاله بر پایه کارگاهی با عنوان «فرایندی بینام؛ جنگ، مذاکره و صلح در کردستان» تدوین شده که روزهای ۸ و ۹ ژوئن به ابتکار «یان یاسین سونجا» و «یوست یونگردن» در دانشگاه آزاد بروکسل برگزار شد.
بر اساس این مقاله، معتقدند جنبش آزادیخواهی کردها در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ خود قرار گرفته است. به باور آنان، تغییر موازنه نظامی به سود دولت ترکیه، گسترش استفاده از فناوریهای نوین بهویژه پهپادها، فشارهای فزاینده بر اداره خودگردان شمال و شرق سوریه و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه، ادامه الگوی کلاسیک مبارزه مسلحانه را با چالش جدی روبهرو کرده است.
آنها استدلال میکنند که اوجالان روند صلح را نه صرفاً راهی برای پایان دادن به جنگ، بلکه پیش از هر چیز راهبردی برای حفظ موجودیت جامعه کرد میداند. از نگاه شرکت کنندگان، در شرایطی که دولتها انحصار فناوریهای نوین جنگی را در اختیار گرفتهاند و عملیات علیه نیروهای چریکی با دقت و هزینه کمتر انجام میشود، ادامه درگیری نظامی میتواند به تشدید خشونت و حتی نابودی جنبش کردی بینجامد.
یکی از مفاهیم کلیدی مطرحشده در این مقاله، هشدار اوجالان درباره خطر «غزهای شدن» خاورمیانه است. نویسندگان میگویند اوجالان بیم آن دارد که اقلیتهای قومی و مذهبی منطقه، از جمله کردها، در معرض جنگهای ویرانگر و حتی نابودی گسترده قرار گیرند. از همین رو، تلاش برای گشودن مسیر مذاکره و کاهش تنش را پیششرط حفظ موجودیت جامعه کرد میداند.
مقاله همچنین به تحولات شمال و شرق سوریه میپردازد و مدعی است پس از توافق قدرتهای منطقهای و بینالمللی، فشارها بر اداره خودگردان شمال و شرق سوریه افزایش یافت. با این حال، رایزنیهای اوجالان در شکلگیری توافق میان نیروهای دموکراتیک سوریه و دولت دمشق نقش داشته و مانع از نابودی کامل ساختار خودگردانی شده است؛ هرچند بخش مهمی از دستاوردهای سیاسی و نظامی روژاوا محدود شده است.
در ادامه، به تشریح مفهوم «ادغام دموکراتیک» پرداخته و تأکید شده که این مفهوم نباید با «همگونسازی» یا «آسیمیلاسیون» اشتباه گرفته شود. از نگاه اوجالان، ادغام به معنای انکار هویت کردها نیست، بلکه بر مشارکت برابر همه گروههای قومی در چارچوب مرزهای موجود، حفظ حقوق فرهنگی و سیاسی و توسعه نهادهای مردمی استوار است.
به اعتقاد نویسندگان، صفت «دموکراتیک» در این نظریه اهمیت اساسی دارد. اوجالان اداره جامعه را بر پایه شوراها، کمونها، انجمنهای محلی و شهرداریهای دموکراتیک تعریف میکند و معتقد است قدرت سیاسی باید از پایین به بالا سازمان یابد، نه از طریق تمرکز در دولت. در این چارچوب، «ادغام دموکراتیک» بخشی از پروژه گستردهتر او برای تحقق «جمهوری دموکراتیک» و «کنفدرالیسم دموکراتیک» به شمار میرود.
پژوهشگران این نشست، در عین حال عملکرد جنبش کردی در سوریه را نیز بدون نقد رها نمیکنند. آنان معتقدند تجربه اداره خودگردان، با وجود دستاوردهای مهم، در برخی زمینهها نتوانست مشارکت مردمی و سازماندهی اجتماعی را به اندازه کافی گسترش دهد و اکنون ضروری است جنبش کردی بیش از گذشته بر تقویت آگاهی سیاسی و نهادهای مردمی تمرکز کند.
این دیدگاهها با واکنش دو تن از پژوهشگران حاضر در کارگاه روبهرو شد. یان یاسین سونجا معتقد است «ادغام دموکراتیک» را نباید صرفاً یک تاکتیک سیاسی دانست، بلکه این مفهوم ادامه منطقی تحول اندیشه اوجالان از «جمهوری دموکراتیک» و «کنفدرالیسم دموکراتیک» به مرحلهای جدید است. به گفته او، جلوگیری از نابودی جامعه کرد هدفی مستقل و بنیادین است و نمیتوان آن را صرفاً ابزاری برای پیشبرد یک تاکتیک سیاسی تلقی کرد.
یوست یونگردن نیز با تأکید بر پیشینه تاریخی این رویکرد، یادآور میشود که تلاش اوجالان برای یافتن راهحل سیاسی به تحولات اخیر محدود نیست. او خاطرنشان میکند پ.ک.ک از دهه ۱۹۹۰ بارها آتشبس اعلام کرده، هیئتهای صلح اعزام کرده و همواره کوشیده است فضای لازم برای سیاستورزی قانونی را فراهم کند. از این منظر، «ادغام دموکراتیک» آخرین حلقه از یک مسیر فکری و سیاسی چند دههای است، نه واکنشی صرف به شرایط کنونی.
جهاد حمی و توماس جفری مایلی، نویسنده مقاله در پاسخ نهایی خود تأکید میکنند که اختلاف میان آنان و منتقدان بیش از آنکه ماهوی باشد، به تفاوت در تعریف «تاکتیک» و «راهبرد» بازمیگردد. آنان تصریح میکنند «ادغام دموکراتیک» همزمان دو هدف را دنبال میکند؛ از یک سو جلوگیری از نابودی جامعه کرد و از سوی دیگر، ایجاد زمینه برای شکلگیری جامعهای دموکراتیک و خودسازمانیافته در چارچوب دولتهای موجود.
در جمعبندی این مباحثه، شرکتکنندگان بر این نکته اتفاق نظر داشتند که آینده روند صلح بیش از هر چیز به میزان سازمانیافتگی جامعه، گسترش نهادهای مردمی و توانایی جنبش کردی در انتقال مبارزه از عرصه نظامی به عرصه سیاست وابسته است؛ مسیری که به باور آنان، مهمترین چالش و در عین حال مهمترین فرصت پیشروی جنبش کردی در سالهای آینده خواهد بود.
نظر شما